{"id":5,"date":"2009-08-14T17:48:10","date_gmt":"2009-08-14T17:48:10","guid":{"rendered":"http:\/\/somatikk.wordpress.com\/?page_id=3"},"modified":"2012-09-05T13:22:41","modified_gmt":"2012-09-05T13:22:41","slug":"si%c3%b0a-tvo","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.somatics.is\/?page_id=5","title":{"rendered":"\u00c1fallahj\u00e1lp"},"content":{"rendered":"<p><em>Me\u00f0fer\u00f0 byggir \u00e1 s\u00e1l-l\u00edkamlegum me\u00f0ferarm\u00f3delum vi\u00f0 \u00e1fallastreitu og hugr\u00e6nni atferlisme\u00f0fer\u00f0:<\/em><\/p>\n<p><em>\u00feegar \u00e1fall er n\u00fdafsta\u00f0i\u00f0 er mikilv\u00e6gasta me\u00f0fer\u00f0in a\u00f0 veita s\u00e1lr\u00e6na  skyndihj\u00e1lp og a\u00f0 sty\u00f0ja vi\u00f0 og styrkja einstaklinginn til \u00feess a\u00f0 efla  stu\u00f0ning \u00ed n\u00e6rumhverfi.\u00a0 Oft er \u00fea\u00f0 n\u00f3g til \u00feess a\u00f0 fyrirbyggja a\u00f0  einstaklingur \u00fer\u00f3i me\u00f0 s\u00e9r \u00e1fallastreitu.\u00a0 \u00deegar lengra er li\u00f0i\u00f0 fr\u00e1  \u00e1fallinu og fyrsti stu\u00f0ningur hefur veri\u00f0 veittur og einkenni eru enn  til sta\u00f0ar, m\u00e1 byja a\u00f0 vinna me\u00f0 \u00e1falli\u00f0.<\/em><\/p>\n<p>Atbur\u00f0ir sem geta valdi\u00f0 \u00e1fallastreitu eru til d\u00e6mis:<\/p>\n<ul>\n<li>L\u00edkams\u00e1r\u00e1s e\u00f0a \u00f3gnun um l\u00edkams\u00e1r\u00e1s.<\/li>\n<li>Nau\u00f0gun<\/li>\n<li>Slys svo sem b\u00edlslys, flugslys e\u00f0a sj\u00f3slys<\/li>\n<li> n\u00e1tt\u00faruhamfarir (eldgos, snj\u00f3fl\u00f3\u00f0, jar\u00f0skj\u00e1lfar)<\/li>\n<li>Vitni a\u00f0 slysi e\u00f0a dau\u00f0a annars einstaklings<\/li>\n<li>Missir, svo sem dau\u00f0i e\u00f0a alvarleg veikindi \u00e6ttingja e\u00f0a n\u00e1inna vina.<\/li>\n<li>Skur\u00f0a\u00f0ger\u00f0ir e\u00f0a meirih\u00e1ttar l\u00e6knisme\u00f0fer\u00f0ir.<\/li>\n<li>Erfi\u00f0 f\u00e6\u00f0ing<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>SE<\/strong> (Somatic Experiencing) og <strong>EMDR<\/strong> (Eye  Movement Desensitization and Reprocessing) eru tv\u00e6r skyldar me\u00f0fer\u00f0arn\u00e1lganir  \u00fear sem b\u00e1\u00f0ar a\u00f0fer\u00f0irnar byggja \u00e1 s\u00e1l-l\u00edfe\u00f0lisfr\u00e6\u00f0ilegum grunni.<\/p>\n<p><strong>SE n\u00e1lgunin<\/strong> skilgreinir \u00e1fallastreitu sem aflei\u00f0ingu af \u00fev\u00ed a\u00f0  f\u00f3rnarlambi\u00f0 hefur hvorki geta\u00f0 vari\u00f0 sig me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 fl\u00fdja af h\u00f3lmi e\u00f0a  me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 berjast \u00e1 m\u00f3ti.\u00a0 \u00cd \u00feeirri st\u00f6\u00f0u er m\u00f6nnum og d\u00fdrum e\u00f0lisl\u00e6gt  a\u00f0 frj\u00f3sa e\u00f0a dofna til \u00feess a\u00f0 finna sem minnst fyrir \u00feeim hamf\u00f6rum sem  yfir \u00feau ganga. \u00cd m\u00f6rgum tilvikum lagast \u00f3\u00fe\u00e6gindin af sj\u00e1lfum s\u00e9r \u00feegar  l\u00ed\u00f0ur \u00e1 og \u00e1fallastreitan er \u00fe\u00e1 a\u00f0eins t\u00edmabundi\u00f0 \u00e1stand.\u00a0 Sumir \u00e1 hinn  b\u00f3ginn \u201cfestast\u201d og \u00fer\u00f3a me\u00f0 s\u00e9r einkenni \u00e1fallastreitur\u00f6skunar.<\/p>\n<p>SE mi\u00f0ar a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 leysa \u00far l\u00e6\u00f0ingi hin e\u00f0lilegu  varnarvi\u00f0br\u00f6g\u00f0 sem \u201cfrusu\u201d \u00ed l\u00edkamanum vi\u00f0 \u00e1falli\u00f0 og \u00fear me\u00f0 a\u00f0 hj\u00e1lpa  \u00feolandanum vi\u00f0 a\u00f0 kl\u00e1ra ferli\u00f0.\u00a0 S\u00fa vinna minnkar l\u00edkamleg einkenni  \u00e1fallastreitunnar, \u00e1samt \u00fev\u00ed a\u00f0 draga fram \u00feau tilfinningavi\u00f0br\u00f6g\u00f0 sem  hafa fest sig \u00ed sessi eftir \u00e1falli\u00f0 svo sem til d\u00e6mis kv\u00ed\u00f0a, \u00feunglyndi  e\u00f0a f\u00e6lni.\u00a0 S\u00ed\u00f0asta skrefi\u00f0 er a\u00f0 setja einkenni, tilfinningar og  minningu \u00ed r\u00f6kr\u00e6nt samhengi og \u00f6\u00f0last skilning \u00e1 \u00fev\u00ed sem ske\u00f0i.<\/p>\n<p>\u00fea\u00f0 er misjafnt hva\u00f0 \u00fea\u00f0 tekur langan t\u00edma a\u00f0 vinna me\u00f0 \u00feessi skref\u00a0  og upplifa betri l\u00ed\u00f0an, en ranns\u00f3knir hafa s\u00fdnt a\u00f0 \u00feessi me\u00f0fer\u00f0arn\u00e1lgun  hefur a\u00f0 \u00f6llu j\u00f6fnu gefi\u00f0 g\u00f3\u00f0an \u00e1rangur \u00ed me\u00f0h\u00f6ndlun \u00e1 \u00e1fallastreitu.<\/p>\n<p>Sj\u00e1 meira um SE \u00e1: <a href=\"http:\/\/www.traumahealing.com\/\">http:\/\/www.traumahealing.com<\/a>, einnig grein \u00ed Morgunbla\u00f0inu:\u00a0\u00a0\u00a0 <a href=\"http:\/\/www.mbl.is\/mm\/gagnasafn\/grein.html?grein_id=677934\">http:\/\/www.mbl.is\/mm\/gagnasafn\/grein.html?grein_id=677934<\/a>).<\/p>\n<p><strong>EMDR me\u00f0fer\u00f0arn\u00e1lgunin<\/strong> skilgreinir \u00e1fallastreitu sem aflei\u00f0ingu af \u00fev\u00ed a\u00f0 atbur\u00f0urinn e\u00f0a atbur\u00f0irnir hafa k\u00f3\u00f0ast \u00e1 \u00f3heppilegan h\u00e1tt \u00ed minninu, \u00fe.e. spennan, \u00f3ttinn og varnarleysi\u00f0 sem f\u00f3rnarlambi\u00f0 upplif\u00f0i \u00feegar atbur\u00f0urinn \u00e1tti s\u00e9r sta\u00f0 getur upplifiast alveg eins sterkt l\u00f6ngu seinna, \u00ed \u00e1kve\u00f0num a\u00f0st\u00e6\u00f0um.\u00a0 Upplifunin getur birst \u00ed endurteknum hugsunum og s\u00fdnum tengdar atbur\u00f0inum e\u00f0a me\u00f0 streitueinkennum sem l\u00edkjast \u00feeim s\u00e1l-l\u00edkamlegum vi\u00f0br\u00f6g\u00f0um sem vi\u00f0komandi fann fyrir \u00feegar atbur\u00f0urinn \u00e1tti s\u00e9r sta\u00f0.<\/p>\n<p>EMDR me\u00f0fer\u00f0 mi\u00f0ar a\u00f0\u00a0 \u00fev\u00ed a\u00f0 afk\u00f3\u00f0a e\u00f0a afvopna \u00feessa \u00f3\u00fe\u00e6gilegu minningu me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 aftengja hana fr\u00e1 streituvi\u00f0br\u00f6g\u00f0um, minningarbrotum og \u00f3velkomnum hugsunum um atbur\u00f0inn.\u00a0 \u00deetta er gert me\u00f0 svokalla\u00f0ri &#8220;bilateral stimulation&#8221; \u00fear sem h\u00e6gri og vinstri heilahvel eru stimuleru\u00f0, venjulega me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 skj\u00f3lst\u00e6\u00f0ingurinn fylgir eftir me\u00f0 augunm fingrum me\u00f0fer\u00f0ara\u00f0ilans sem hann hreyfir fr\u00e1 h\u00e6gri til vinstri eftir \u00e1kve\u00f0nu kerfi.\u00a0 \u00feetta kallar fram samb\u00e6rilegt \u00e1stand og vi\u00f0 upplifum \u00ed REM svefn\u00e1standi, en\u00a0 \u00fea\u00f0 er \u00fea\u00f0 stig svefns \u00fear sem vi\u00f0 hreyfum augun fram og til baka sem mest og tali\u00f0 er a\u00f0 tengist \u00fev\u00ed a\u00f0 vi\u00f0 s\u00e9um\u00a0 a\u00f0 endurvinna atbur\u00f0i dagsins og koma \u00feeim \u00e1 \u00feann sta\u00f0 \u00ed minninu \u00fear sem \u00feeir eru ekki a\u00f0 trufla okkur n\u00e6stu daga me\u00f0 st\u00f6\u00f0ugum endurupplifunum.\u00a0 EMDR augnhreyfingarnar l\u00edkja me\u00f0 \u00f6r\u00f0um or\u00f0um eftir REM augnhreyfingunum.\u00a0 \u00deannig er h\u00e6gt a\u00f0 virkja \u00feetta n\u00e1tt\u00farulega hreinsikerfi \u00ed v\u00f6ku til \u00feess a\u00f0 endurk\u00f3\u00f0a \u00feessar erfi\u00f0u minningar svo vi\u00f0 getum haldi\u00f0 \u00e1fram me\u00f0 l\u00edfi\u00f0 \u00e1n \u00feeirra.\u00a0 \u00dea\u00f0 sem gerist \u00ed EMDR me\u00f0fer\u00f0 er a\u00f0 minningin sm\u00e1m saman missir m\u00e1tt sinn, \u00de.e. vi\u00f0 h\u00e6ttum a\u00f0 finna fyrir \u00f3\u00fe\u00e6gindum \u00feegar vi\u00f0 hugsum um \u00fea\u00f0 sem ger\u00f0ist.<\/p>\n<p>Sj\u00e1 meira um EMDR \u00e1: <a href=\"http:\/\/www.emdria.org\/\">http:\/\/www.emdria.org\/<\/a><\/p>\n<p>Sj\u00e1 meira um CBT-Trauma \u00e1:\u00a0 http:\/\/tfcbt.musc.edu\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Me\u00f0fer\u00f0 byggir \u00e1 s\u00e1l-l\u00edkamlegum me\u00f0ferarm\u00f3delum vi\u00f0 \u00e1fallastreitu og hugr\u00e6nni atferlisme\u00f0fer\u00f0: \u00feegar \u00e1fall er n\u00fdafsta\u00f0i\u00f0 er mikilv\u00e6gasta me\u00f0fer\u00f0in a\u00f0 veita s\u00e1lr\u00e6na skyndihj\u00e1lp og a\u00f0 sty\u00f0ja vi\u00f0 og styrkja einstaklinginn til \u00feess a\u00f0 efla stu\u00f0ning \u00ed n\u00e6rumhverfi.\u00a0 Oft er \u00fea\u00f0 n\u00f3g til \u00feess a\u00f0 fyrirbyggja a\u00f0 einstaklingur \u00fer\u00f3i me\u00f0 s\u00e9r \u00e1fallastreitu.\u00a0 \u00deegar lengra er li\u00f0i\u00f0 fr\u00e1 \u00e1fallinu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":2,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.somatics.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/5"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.somatics.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.somatics.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.somatics.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.somatics.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5"}],"version-history":[{"count":19,"href":"https:\/\/www.somatics.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/5\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":475,"href":"https:\/\/www.somatics.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/5\/revisions\/475"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.somatics.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}